Ondernemers en buitenlandse belastingen: Episode 1: Wie, wat en waar.

Deze bijdragen behandelen de inkomstenbelastingen waarmede de ondernemer en ondernemingen kunnen worden geconfronteerd in internationale context met betrekking tot hun ondernemingswinst. En dit gebeurt doorgaans sneller dan ondernemers en ondernemingen beseffen. Deze bijdragen hebben niet de bedoeling allesomvattend te zijn maar louter de beginselen toe te lichten waarmede de ondernemer en ondernemingen moeten rekening mee houden in hun bedrijfsvoering. Deze bijdragen worden in drie delen gepubliceerd:

1. Wie, wat en waar (volgens de Belgische wetgeving) Huidige bijdrage
2. Dubbelbelastingverdragen: wie, wat en waar? Publicatie augustus 2026
3. Ondernemingen en inrichtingen in het buitenland Nog te verschijnen

Als ondernemer in België wordt je meer dan je denkt geconfronteerd met internationale fiscaliteit, net zoals buitenlandse ondernemingen, zij het in omgekeerde zin. Buitenlandse ondernemingen zijn namelijk allemaal in België belastbaar. Raar? 

In deze toelichting beperken we ons bewust tot beroepsinkomsten van ondernemingen. Goed om weten is dat voor vennootschappen alle inkomsten beroepsinkomsten zijn, zo ook bijvoorbeeld onroerende inkomsten. Voor ondernemingen van natuurlijke personen is dit meestal niet het geval.

Het is ook belangrijk te vermelden dat deze toelichting niet alles omvattend is. Het is de bedoeling de ondernemer bewust te maken van de internationale gevaren op het gebied van fiscaliteit. Raadpleeg dus steeds vooraf een accountant of advocaat met ervaring in internationale fiscaliteit voor verdere toelichting.

We beperken ons ook tot de belasting op inkomsten, waaronder de personen- en vennootschapsbelasting. Btw heeft andere regels die een heel andere benadering behoeven.

Deze toelichting zal in verschillende episodes verschijnen wat het, naar wij hopen, gemakkelijker verteerbaar maakt. Episode 1 gaat over wie belastbaar is, op wat iemand belastbaar is en waar men belastbaar is. Wie, wat en waar.

Wie, wat en waar.

Personenbelasting is in België verschuldigd door de Rijksinwoners, inwoners van het Rijk dus, en het Rijk dat is België. Vennootschapsbelasting is verschuldigd door binnenlandse vennootschappen, vennootschappen die dus in België zijn gevestigd.

Beiden zijn belastbaar op hun totaal inkomen, niet enkel op hun Belgisch inkomen maar op hun inkomen over de gehele wereld. Of men als ondernemer al of niet inkomstenbelasting heeft betaald in het buitenland is onbelangrijk, de ondernemer is in België belastbaar op zijn wereldwijd inkomen.

Voorgaande beide alinea verwoorden wat te lezen staat in de eerste alinea van het eerste artikel van ons wetboek inkomstenbelasting. Er wordt in dat artikel ook nog verwezen naar andere Belgische rechtspersonen dan vennootschappen, in hoofdzaak dus onze vzw's. Voor hen geldt hetzelfde, zij zijn in eerste instantie ook belastbaar op hun inkomsten, zij het dat er niet staat dat zij belastbaar zijn op hun "totale" inkomsten, en zij het dat verder in het wetboek veel van hun inkomsten worden vrijgesteld.

U zal denken dat buitenlandse personen dan niet belastbaar zijn in België. Dat wordt echter opgevangen in datzelfde artikel met een vierde categorie van personen die belastbaar zijn in België. Die vierde categorie zijn de niet-inwoners. Die zijn in België ook belastbaar op hun inkomen, al staat er niet dat zij belastbaar zijn op hun "wereldwijd" inkomen. Er wordt voor de "buitenlanders" trouwens niet verwezen naar natuurlijke of rechtspersonen, enkel naar niet-inwoners. Bedoelt zijn dus in deze categorie zowel natuurlijke personen als rechtspersonen, deze laatste zijnde vennootschappen en andere rechtspersonen.

Kortom staat in het eerste artikel van ons wetboek inkomstenbelasting dat iedereen belastbaar is in België, eender waar men woont of gevestigd is.

Rijksinwoners

Met Rijksinwoners worden dus natuurlijke personen bedoelt, geen vennootschappen of verenigingen. 

Rijksinwoners zijn dus natuurlijke personen die hun woonplaats in België hebben gevestigd, maar ook nog andere personen worden als Rijksinwoners beschouwd.

De natuurlijke personen die de zetel van hun fortuin in België hebben gevestigd worden ook beschouwd als Belgisch Rijksinwoner, zelfs als hun woonadres buiten België is gelegen.

Verhuizen dan maar?

Je mag dus verhuizen naar eender welk land, Luxemburg of zelfs naar China, het zal niet helpen zolang je in werkelijkheid in België blijft wonen of je zetel van fortuin in België behoudt.

Je zal misschien denken dat het land waar je officieel bent ingeschreven bepaalt waar je woont, maar dat gegeven is niet meer dan een aanwijzing. Feit is wel dat natuurlijke personen die in het Belgisch Rijksregister zijn ingeschreven vermoed worden in België te wonen, maar ook hier zal de natuurlijke persoon met allerlei middelen kunnen bewijzen dat dit niet het geval is.

En dat laatste, hoe onwaarschijnlijk dit ook lijkt, kan al eens voorvallen in het geval een persoon werkelijk in het buitenland woont en daar zijn zetel van fortuin heeft gevestigd maar zijn inschrijving in het Belgisch Rijksregister behoudt om bijvoorbeeld verder te kunnen genieten van onze sociale voorzieningen. 

In het land waar men werkelijk woont, maar niet ingeschreven is als inwoner, geeft men dan zijn Belgische inkomsten niet aan. Maar als de belastingadministratie aldaar u toch als inwoner gaat beschouwen dreigt er dubbele belasting, belasting in het land waar men zijn zetel van fortuin heeft en in het land waar men geregistreerd is als inwoner. Het kan dan al eens voorvallen dat bewijzen dat men geen Belgisch Rijksinwoner is, ondanks de inschrijving in ons Rijksregister, een oplossing kan bieden om dubbele belasting te voorkomen.

De zetel van fortuin

Maar wat wordt nu bedoeld met de zetel van fortuin?

De zetel van fortuin is de plaats van waaruit men zijn fortuin beheerd. Klinkt theoretisch maar praktisch zal het een geheel van elementen zijn welk bewijzen waar deze plaats gelegen is. Zo zijn er:

• de plaats waar het gezin is gevestigd
• de plaats waar de onderneming is gevestigd waar men bedrijfsleider is
• de plaats waar men onroerend goed bezit dat niet wordt verhuurd
• de financiële instelling waar men zijn bankrekeningen aanhoudt
• de plaats waar men zijn vrije tijd besteed, zijn hobby uitoefent

De zetel van fortuin hoeft dus niet dat land te zijn waar men het meeste verblijft. Men kan in de week in het buitenland werken en aldaar als inwoner zijn geregistreerd maar in het weekeinde de tijd doorbrengen met het gezin in België, aangesloten is bij een golfclub enzovoort. Dan zou het besluit wel eens kunnen zijn dat men zijn zetel van fortuin in België heeft ondanks dat men meer tijd doorbrengt in het buitenland. Maar het hoeft echter niet altijd zo te zijn.

Het is de verzameling van feitelijke, familiale, affectieve en zakelijke gegevens die zullen uitmaken van welk land men de inwoner is. En het kan ver gaan. Zo was in een rechtsuitspraak het land waar men zich steeds liet vaccineren één van de criteria om het inwonerschap te bepalen.

Vennootschappen

In de wet staat dus dat binnenlandse vennootschappen belastbaar zijn in België. Maar wanneer is een vennootschap "binnenlands"?

Een vennootschap is volgens de wet binnenlands als haar statutaire zetel in België is gelegen. In dat geval wordt "vermoed" dat haar voornaamste inrichting of haar zetel van bestuur of beheer in België is gelegen en de vennootschap dus in België belastbaar is.

Ontsnappen aan de Belgische belasting zou dus simpelweg moeten mogelijk zijn door de zetel van een vennootschap in het buitenland te vestigen. Maar uiteraard is dat niet zo. De plaats waar de zetel is gelegen is maar een "vermoeden" dat haar voornaamste inrichting of haar zetel van bestuur of beheer aldaar is gevestigd.

Het gaat dus niet om de plaats waar de officiële zetel van de vennootschap is gevestigd maar wel om de plaats waar de voornaamste inrichting is gelegen en de plaats van bestuur of beheer. Het zijn deze laatste gegevens die belangrijk zijn om te bepalen in welk land een vennootschap is gevestigd, niet zozeer de plaats van de zetel, het officiële adres.

Men mag dus een vennootschap oprichten in eender welk land in de wereld of het adres van de vennootschap verhuizen naar een ander land dan België, de vennootschap zal een binnenlandse vennootschap blijven zolang haar voornaamste inrichting of zetel van bestuur of beheer in België is gevestigd.

Voornaamste inrichting

Met de voornaamste inrichting wordt de zetel van werkelijke leiding, van algemeen bestuur bedoeld. De werkelijke leiding van een vennootschap wordt uitgeoefend door de directie- en de beheersorganen. Het is op die plaats dat de vennootschap is gevestigd, eender waar haar statutaire zetel is gelegen. 

Het is de plaats waar vennootschappen hun werkzaamheden worden geleid, waar zij wordt bestuurd of beheerd, ongeacht waar de werkzaamheden uitgeoefend worden. Volgens rechtspraak zijn er drie elementen die moeten beoordeeld worden om te bepalen waar die plaats is gelegen:

1. Wat zijn de belangrijkste strategische- en beleidsbeslissingen voor de vennootschap? Het gaat dus niet om dagdagelijkse beslissingen die verband houden met de dagelijkse werking van de vennootschap.
2. Wie neemt deze beslissingen?
3. Waar worden deze beslissingen genomen?

Zo zijn dus onder andere belangrijk:

• de plaats waar de algemene vergaderingen worden gehouden
• de plaats waar de meerderheid van de bestuurders woont
• de plaats waar de raad van bestuur gewoonlijk bijeenkomt
• het adres waarop de briefwisseling gebeurt;
• de plaats waar de boekhouding wordt gevoerd.

Voor kleine vennootschappen zal de belastingadministratie dikwijls kijken naar de plaats waar de bedrijfsleider woont. Richt een inwoner van België een vennootschap op in het buitenland zal het Belgisch inwonerschap van de bedrijfsleider voor de belastingadministratie al een vermoeden zijn dat het hier gaat om een binnenlandse vennootschap. De bedrijfsleider doet er goed aan zich hiervan bewust te zijn en er voor te zorgen dat alle voornoemde elementen werkelijk in het buitenland plaatsvinden.

Bewijs en tegenbewijs

Alle voornoemde elementen zijn dus belangrijk om te bewijzen waar een vennootschap is gevestigd.

Die elementen kunnen dus bewijzen dat een vennootschap met haar zetel in België toch niet aan de Belgische inkomstenbelasting is onderworpen en kunnen evenzeer het bewijs leveren dat een vennootschap met zetel in het buitenland in werkelijkheid toch in België is gevestigd.

Wil men bewijzen dat een vennootschap niet in België is gevestigd maar in een ander land wordt dit bewijs trouwens maar aanvaard indien ook wordt aangetoond dat volgens de belastingwetgeving van dat andere land de fiscale woonplaats van de vennootschap aldaar is gelegen.

Dubbele fiscale woonplaats

Het kan dus voorkomen dat een persoon in twee landen als inwoner wordt beschouwd, wat dan aanleiding kan geven tot dubbele belasting.

Om dat te voorkomen hebben vele landen met elkaar verdragen afgesloten, dubbelbelastingverdragen genoemd. België heeft meer dan honderd van deze verdragen afgesloten.

In die verdragen worden de criteria vastgelegd die bepalen van welk land men als inwoner wordt beschouwd.

Dus naast de Belgische wetgeving moet men ook rekening houden met wat in een belastingverdrag afgesloten tussen twee landen staat over inwonerschap. 

Maar daarover meer in episode 2.