De toenemende afstand tussen de ondernemer, zijn accountant en de belastingadministratie. Episode 1 van 3: Als ondernemer hebt u geen boekhouder meer nodig.

 

"Je hebt geen boekhouder nodig."

"Waarom werken met een boekhouder? Boekhouders zijn duur."

Het zijn van die slogans die je volop in sociale media tegenkomt van ondernemingen die online boekhoudsoftware aanbieden en waarmee je als ondernemer zelf uw boekhouding kan voeren. Btw, inkomstenbelasting tot zelfs je sociale bijdragen als zelfstandige worden automatisch berekent. Je kan zo, volgens hun advertenties "alles onder controle houden" en je dan geen "dure" boekhouder nodig. 

Hun artificiële-intelligentie-adviseur lost daarbij al uw vragen op. Is er iets wat je niet weet of niet kent, geen zorg, hun AI-tool lost het voor u op. En het kost bitter weinig, sommigen van die programma's maar 10 euro per maand. 

Je kan je dan inderdaad afvragen waarom je nog een boekhouder zou nodig hebben.

Angst van verantwoordelijkheid?

Veelal verwijzen de aanbieders van die boekhoudsoftware in hun promotie naar de "boekhouder" die je dankzij hun programma niet meer zou nodig hebben. De benaming "boekhouder" is slim gekozen, er zijn namelijk geen boekhouders meer. Vroeger was boekhouder een beschermde titel. Boekhouders hadden hun eigen beroepsinstituut net als accountants. Sinds enkele jaren zijn ze allemaal, samen met de accountants en belastingconsulenten, verenigd onder het instituut ITAA en dragen de boekhouders ook de beroepstittel van accountant.

Enkel als iemand door het ITAA is erkend als accountant mag deze de beroepstitel van accountant dragen. Dit instituut zorgt er ook voor dat al de personen die de beroepstitel van accountant dragen verzekerd zijn tegen beroepsrisico's. Met ander woorden bent u als ondernemer verzekerd voor de fouten en tekortkomingen van uw accountant. 

De hier bedoelde boekhoudprogramma's ontsnappen aan de verantwoordelijkheid en beroepsaansprakelijkheid van een accountant daar ze wettelijk niet erkend zijn  door het ITAA. 

Op uw vragen krijgt u echter advies van hun artificiële tool, en advies geven brengt enige aansprakelijkheid met zich mee. Of toch niet?

Afwijzing van hun aansprakelijkheid

Hun publiciteit lijkt mooi. Als doe-het-zelver boekhouder krijgt onmiddellijk antwoord op alle vragen. Gratis advies want het zit begrepen in hun abonnementsprijs. Maar advies geven brengt aansprakelijkheid met zich mede en daar willen echter vele van deze online-tools niet aan meedoen.

En alhoewel ze het laten uitschijnen dat zij de doe-het-zelf boekhouder professioneel bijstaan wijzen velen van hen hun aansprakelijkheid af. Het is zoals in elk contract, lees steeds de kleine lettertjes. Als de ondernemer wil gebruik maken van hun tool is het eerste wat deze moet doen zich bij hen registeren en akkoord gaan met hun contractuele voorwaarden. Onder deze contractuele voorwaarden is er een afdeling "Algemene voorwaarden".

Bij de contracten die wij hebben kunnen inkijken vind je dan onder de algemene voorwaarden de clausule dat "de documenten en informatie inbegrepen in hun online-tool en webpagina-toepassing enkel maar van algemene aard zijn". En het gaat nog verder. "De informatie door hun aangeleverd is enkel van algemene aard en is GEEN professioneel advies of beoordeling, welke enkel kan aangeleverd worden door UW professioneel adviseur". 

Probleem is dat u die professioneel adviseur volgens hun publiciteit niet nodig hebt. In elk geval wijzen zij zo elke aansprakelijkheid af voor de problemen waarin de ondernemer kan belanden door hun "algemeen advies" op te volgen. 

Op zichzelf is dit zelfs niet raar. Hun online boekhoudtool verwerkt alles wat de ondernemer ingeeft zonder controle van een "professioneel adviseur" en wie wil daar verantwoordelijk voor zijn?

Artificiële intelligentie

Artificiële intelligentie staat in zijn kinderschoenen en is in lange nog niet perfect. Het is louter een hulpmiddel maar niet iets waar men al blindelings kan op vertrouwen. Toegegeven de laatste jaren gaat het snel, groeien de mogelijkheden enorm snel, maar boekhoudsoftware is niet meer dan een computerprogramma, weliswaar eentje dat bijleert door het gebruik dat men er van maakt, maar het heeft zijn beperkingen.

Een boekhoudtool, zelfs als het gebruik maakt van artificiële intelligentie, kan dan ook veel maar het heeft zijn beperkingen. Het is uiteindelijk maar een computerprogramma en computerprogramma's kunnen niet beoordelen of u gelukkig bent of droevig, u mag voor uw computerscherm zitten hullen het boekhoudprogramma gaat het niet weten.

Een boekhoudprogramma kan dan ook niet beoordelen hoe eerlijk en oprecht de doe-het-zelf boekhouder is bij het invoeren van gegevens. 

Het toegestane misbruik van de AI-tool

Sommige van die tools geven u de mogelijkheid om hun programma eens uit te testen. Zo gaven sommigen als voorbeeld dat je kan vragen of uw Spotify abonnement van thuis, in uw privéwoonst dus, aftrekbaar is. Het AI-advies was dat dit normaal gezien niet aftrekbaar is maar gezien de geringe kostprijs u het altijd wel kan aftrekken. Gezien de geringe kost waarover het gaat zal dit, dixit de AI-tool, bij een belastingcontrole "door de vingers worden gezien".

Dan stelt zich de vraag waar misbruik begint en waar het stopt? Hun "niet professioneel advies" is dus blijkbaar dat "er wel wat door de vingers kan worden gezien" en hoever dit kan gaan is louter een beoordeling die de doe-het-zelf boekhouder zelf dient te maken. De boekhoudtool geeft u maar een advies en voor professioneel advies dient men volgens hun contractvoorwaarden bij een professioneel specialist te zijn, een accountant dus.

Wat houdt de doe-het-zelf boekhouder tegen om de factuur van het nieuw woonkamermeubilair in te geven als bureelmeubilair? Het boekhoudprogramma met zijn artificiële intelligentie kijkt niet na welke artikelen op de factuur staan. Het gaat er vanuit dat de keuzes van de doe-het-zelver en de antwoorden op de eventuele vragen van de online-tool eerlijk worden beantwoord.

Deze online-tools staan open voor al of niet "gepland" fiscaal misbruik. Alle risico's zijn daarbij ten laste van de doe-het-zelf boekhouder. 

De verleiding van uw boekhoud-tool

Zulke AI-tools gaan er prat op dat ze naast het resultaat ook de verschuldigde btw, inkomstenbelasting en sociale zekerheid weergeven. 

Men geeft een kost in en de tool vraagt wat voor soort kost het is, hoeveel het beroepsmatig gebruik is, enzovoort. Het mooiste voorbeeld zijn de autokosten. Heeft men een licht vrachtwagen of een personenwagen, een volledig elektrisch voertuig of een oudmodisch benzinekarretje? En wat is dan de co² uitstoot?

De doe-het-zelf boekhouder kan spelen met de gegevens die worden ingevoerd en onmiddellijk bekijken welke effecten het heeft op het resultaat, de verschuldigde btw, inkomstenbelasting en sociale bijdragen. De verleiding wordt dan wel zeer groot om niet al te eerlijk te zijn. Je weet wel, een leugentje om best wil.

En niemand, ook geen AI-tool, die de doe-het-zelver hiervan weerhoud. Men kan rustig gokken op de goedkoopste oplossingen en de AI-tool draagt geen enkele verantwoordelijkheid.

U bent plots accountant en belastingconsulent ?

Accountants en belastingconsulenten hebben vele jaren gestudeerd, stage gelopen en examens doorworsteld. Door een AI-tool gaat niet plots iedereen die kennis vergaren net zoals een accountant plots een woning kan bouwen door wat doe-het-zelf filmpjes te bekijken. 

Als bestaande onderneming zowel als starter heeft men doorgaans geen of onvoldoende  kennis en dus nood aan begeleiding van een professioneel adviseur. Zulke online-boekhoudprogramma's verleiden de ondernemer echter om zonder professioneel advies zijn onderneming op te bouwen.

Dit lijkt ons niet de beste weg om te bewandelen.